Jak odróżnić katar alergiczny od infekcyjnego?

Katar jest jednym z najczęstszych objawów, z jakimi ludzie zmagają się przez cały rok. Może być wywołany przez infekcję wirusową lub bakteryjną, ale też przez alergię, podrażnienie mechaniczne lub suche powietrze. Odróżnienie kataru alergicznego od infekcyjnego ma praktyczne znaczenie – inne są bowiem metody postępowania, inne preparaty łagodzące objawy i inne sytuacje wymagające konsultacji lekarskiej.

Jakie są charakterystyczne cechy kataru alergicznego?

Katar alergiczny pojawia się typowo w kontakcie z konkretnym alergenem – pyłkami roślin, sierścią zwierząt, roztoczami kurzu domowego lub pleśnią. Wydzielina jest zazwyczaj wodnista, przezroczysta i bardzo obfita. Towarzyszą jej charakterystyczne dla alergii objawy: intensywne, napadowe kichanie – często kilka lub kilkanaście razy z rzędu – swędzenie nosa, oczu i podniebienia oraz łzawienie.

Katar alergiczny zazwyczaj nie towarzyszą gorączka ani ogólne złe samopoczucie typowe dla infekcji. Pojawia się szybko po kontakcie z alergenem i może ustąpić równie szybko po jego usunięciu ze środowiska. Przy alergii sezonowej objawy wykazują wyraźną korelację z kalendarzem pylenia – nasilają się wiosną i latem, ustępują jesienią.

Czym różni się katar infekcyjny od alergicznego?

Katar infekcyjny – wywołany przez wirusy lub bakterie – ma inny charakter i przebieg. Wydzielina na początku infekcji jest wodnista i przezroczysta, ale w ciągu kilku dni zazwyczaj gęstnieje i zmienia kolor na żółtawy lub zielonkawy. Towarzyszy mu zazwyczaj ból gardła, uczucie rozbicia, zmęczenie, bóle mięśniowe i nierzadko gorączka.

Katar infekcyjny trwa zazwyczaj od siedmiu do dziesięciu dni, po czym stopniowo ustępuje. Jeśli objawy utrzymują się powyżej dziesięciu dni lub nasilają się po kilku dniach poprawy, może to świadczyć o powikłaniach wymagających oceny lekarskiej.

Jak dobrać odpowiedni preparat do rodzaju kataru?

Przy katarze infekcyjnym podstawowe znaczenie mają krople do nosa o działaniu obkurczającym naczynia krwionośne błony śluzowej – zmniejszają obrzęk i udrażniają nos, ułatwiając oddychanie. Należy jednak pamiętać, że tego typu preparaty stosowane są krótkotrwale – zazwyczaj nie dłużej niż pięć do siedmiu dni – by uniknąć efektu z odbicia.

Spray na katar z roztworem soli izotonicznej lub hipertonicznej jest bezpieczny przy obu rodzajach kataru i może być stosowany bez ograniczeń czasowych. Roztwór hipertoniczny działa osmotycznie, wyciągając wodę z obrzękniętej błony śluzowej i skuteczniej redukując obrzęk niż roztwór iztoniczny.

Przy katarze alergicznym aerozol do nosa z kortykosteroidem lub lekiem przeciwhistaminowym jest skuteczniejszy niż preparaty obkurczające – bo adresuje mechanizm alergiczny, a nie tylko objaw. Przy infekcyjnym zapaleniu błony śluzowej steryd może być mniej wskazany, dlatego przy wątpliwościach warto zasięgnąć porady farmaceuty lub lekarza.

Kiedy warto wykonać test alergiczny?

Jeśli katar pojawia się regularnie w określonych sezonach, wykazuje charakterystyczny wzorzec związany z kontaktem z potencjalnymi alergenami lub trwa przez wiele tygodni bez cech infekcji, warto rozważyć konsultację alergologiczną i wykonanie testów alergicznych. Testy skórne lub badanie poziomu swoistych IgE we krwi pozwalają dokładnie zidentyfikować uczulające alergeny, co jest podstawą skutecznego zarządzania alergią – przez unikanie alergenów i odpowiednio dobraną farmakoterapię.

Wczesna diagnoza alergii ma też znaczenie dla zapobiegania powikłaniom – nieleczony alergiczny nieżyt nosa może prowadzić do przewlekłego zapalenia zatok, zaburzeń słuchu i zwiększonego ryzyka rozwoju astmy alergicznej.