Na straganie – wiersz Jana Brzechwy, warzywa i bohaterowie do druku [PDF]

„Na straganie” Jana Brzechwy to pełen humoru wiersz dla dzieci, którego bohaterami są rozmawiające ze sobą warzywa. W tym wpisie znajdziesz pełny tekst wiersza „Na straganie”, listę występujących w nim postaci, krótkie objaśnienie morału oraz darmowe ilustracje warzyw do druku. Gotowe sylwety możesz wykorzystać podczas zajęć w przedszkolu i szkole, do stworzenia kukiełek, opasek albo przygotowania inscenizacji.

„Na straganie” – najważniejsze informacje

Autorem wiersza jest Jan Brzechwa. Akcja rozgrywa się na targowym straganie, a bohaterami jest 13 warzyw. Utwór opowiada o ich rozmowach, żartach, docinkach i sporach. Przypomina przy tym, że niepotrzebne kłótnie niczego nie rozwiązują.

W artykule znajdziesz:

• informację, o czym jest wiersz „Na straganie”,
• listę bohaterów i warzyw z wiersza,
• pełny tekst utworu Jana Brzechwy,
• ilustracje warzyw do druku,
• morał i krótką interpretację,
• pytania i odpowiedzi do wiersza,
• pomysły na Dzień Owoców i Warzyw.

O czym jest wiersz „Na straganie” Jana Brzechwy?

Wiersz „Na straganie” przedstawia rozmowę warzyw leżących obok siebie w dzień targowy. Każde z nich ma własny charakter, sposób wypowiadania się i stosunek do pozostałych bohaterów. Warzywa martwią się, żartują, obrażają, kłócą i komentują wygląd swoich sąsiadów.

Jan Brzechwa zastosował w utworze personifikację, czyli nadał warzywom ludzkie cechy. Dzięki dialogom, rytmowi, rymom i powtarzającemu się refrenowi wiersz jest łatwy do zapamiętania. Doskonale nadaje się do głośnego czytania, recytacji oraz dziecięcych przedstawień.

Jakie warzywa występują w wierszu „Na straganie”?

W wierszu „Na straganie” występuje 13 warzywnych bohaterów: koper, szczypiorek, kalarepka, rzepa, groch, pietruszka, seler, burak, cebula, fasola, brukselka, marchewka i kapusta.

Bohaterowie wiersza „Na straganie”:

• koper,
• szczypiorek,
• kalarepka,
• rzepa,
• groch,
• pietruszka,
• seler,
• burak,
• cebula,
• fasola,
• brukselka,
• marchewka,
• kapusta.

Ilustracje wszystkich tych warzyw znajdują się w przygotowanym przeze mnie zestawie do pobrania.

„Na straganie” – Jan Brzechwa: pełny tekst wiersza

Poniżej znajdziesz pełny tekst utworu. W przygotowanym pliku umieściłam również osobną wersję wiersza gotową do wydrukowania.

Na straganie w dzień targowy

Takie słyszy się rozmowy:

„Może pan się o mnie oprze,

Pan tak więdnie, panie koprze”.

„Cóż się dziwić, mój szczypiorku,

Leżę tutaj już od wtorku!”

Rzecze na to kalarepka:

„Spójrz na rzepę - ta jest krzepka!”

Groch po brzuszku rzepę klepie:

„Jak tam, rzepo? Coraz lepiej?”

„Dzięki, dzięki, panie grochu,

Jakoś żyje się po trochu.

Lecz pietruszka - z tą jest gorzej:

Blada, chuda, spać nie może”.

„A to feler” -

Westchnął seler.

Burak stroni od cebuli,

A cebula doń się czuli:

„Mój buraku, mój czerwony,

Czybyś nie chciał takiej żony?”

Burak tylko nos zatyka:

„Niech no pani prędzej zmyka,

Ja chcę żonę mieć buraczą,

Bo przy pani wszyscy płaczą”.

„A to feler” -

Westchnął seler.

Naraz słychać głos fasoli:

„Gdzie się pani tu gramoli?!”

„Nie bądź dla mnie taka wielka” -

Odpowiada jej brukselka.

„Widzieliście, jaka krewka!” -

Zaperzyła się marchewka.

„Niech rozsądzi nas kapusta!”

„Co, kapusta?! Głowa pusta?!”

A kapusta rzecze smutnie:

„Moi drodzy, po co kłótnie,

Po co wasze swary głupie,

Wnet i tak zginiemy w zupie!”

„A to feler” -

Westchnął seler.

Oprócz ilustracji warzyw w pliku znajdziesz także wiersz „Na straganie” w wersji gotowej do wydrukowania.

„Na straganie” – ilustracje warzyw do druku

Przygotowałam ilustracje wszystkich warzyw wymienionych w wierszu „Na straganie”. Można je wydrukować i wykorzystać do nauki nazw, rozpoznawania kształtów i kolorów, ćwiczeń językowych oraz zabaw tematycznych.

Jak wykorzystać ilustracje warzyw?

• Kukiełki na patyczkach: wydrukuj i wytnij warzywa, a następnie przyklej je do drewnianych patyczków.
• Opaski dla dzieci: przyklej sylwety do pasków papieru i dopasuj opaski do obwodu głowy.
• Inscenizacja: rozdziel role i poproś dzieci o wypowiadanie kwestii poszczególnych bohaterów.
• Dopasowywanie cytatów: odczytaj fragment wiersza i poproś dziecko o wskazanie właściwego warzywa.
• Zapamiętywanie kolejności: układajcie bohaterów zgodnie z kolejnością ich pojawiania się w utworze.
• Zabawy językowe: dzielcie nazwy warzyw na sylaby, szukajcie głosek i układajcie zdania.

Pomysł: dzieci mogą samodzielnie dorysować bohaterom oczy, ręce i różne miny. Dzięki temu każde warzywo otrzyma charakter odpowiadający jego zachowaniu w wierszu.

Jaki jest morał wiersza „Na straganie”?

Morał wiersza „Na straganie” mówi o bezsensowności niepotrzebnych sporów, złośliwości i wzajemnego oceniania. Warzywa kłócą się, przechwalają i dokuczają sobie, chociaż – jak zauważa kapusta – wszystkie ostatecznie spotka ten sam los.

Utwór może stać się punktem wyjścia do rozmowy z dziećmi o zgodzie, szacunku, empatii i rozwiązywaniu konfliktów. Pokazuje również, że wyśmiewanie wyglądu lub cech innych osób może sprawiać im przykrość.

Co oznacza „A to feler – westchnął seler”?

Słowo „feler” oznacza wadę, kłopot, problem albo niefortunną sytuację. Powtarzany trzykrotnie refren jest zabawnym komentarzem selera do kolejnych wydarzeń na straganie. Rym „feler – seler” sprawia, że ten fragment łatwo wpada w ucho i jest jednym z najlepiej zapamiętywanych wersów utworu.

Pytania do wiersza „Na straganie”

1. Gdzie rozgrywa się akcja wiersza?
2. Jakie warzywa występują w utworze?
3. Dlaczego koper więdnie?
4. Dlaczego burak nie chce poślubić cebuli?
5. Które warzywo próbuje zakończyć kłótnię?
6. Jakie słowa powtarza seler?
7. Dlaczego warzywa zachowują się jak ludzie?
8. Czego możemy nauczyć się z zakończenia wiersza?

Krótkie odpowiedzi:

Akcja rozgrywa się na targowym straganie. Koper więdnie, ponieważ leży tam już od wtorku. Burak unika cebuli, ponieważ przy niej wszyscy płaczą. Spór próbuje zakończyć kapusta. Seler powtarza słowa „A to feler”. Warzywa zostały poddane personifikacji, czyli otrzymały ludzkie cechy.

„Na straganie” na Dzień Owoców i Warzyw

Inscenizacja wiersza „Na straganie” będzie świetnym pomysłem na Światowy Dzień Owoców i Warzyw, obchodzony każdego roku w trzeci piątek października. W 2026 roku święto przypada 16 października.

Po przedstawieniu można zaprosić dzieci do rozpoznawania warzyw za pomocą dotyku, przygotowania warzywnego straganu, segregowania produktów według kolorów, wspólnego wykonania sałatki albo rozmowy o zdrowym odżywianiu.

Więcej gotowych inspiracji znajdziesz we wpisie: Dzień Owoców i Warzyw w przedszkolu – pomysły i materiały.

Wiersz o arbuzie Jana Brzechwy

Jeżeli przygotowujesz zajęcia o owocach, koniecznie zajrzyj również do materiałów do wiersza „Arbuz” Jana Brzechwy – wiersz i owoce do druku. Oba zestawy można połączyć w jeden dzień pełen literatury, zabawy i kolorowych aktywności.

„Na straganie” – najczęściej zadawane pytania

Kto napisał wiersz „Na straganie”?

Autorem wiersza „Na straganie” jest Jan Brzechwa, jeden z najbardziej znanych polskich twórców literatury dziecięcej.

Kto jest głównym bohaterem wiersza?

Wiersz nie ma jednego głównego bohatera. Bohaterami zbiorowymi są warzywa rozmawiające ze sobą na targowym straganie.

Kto mówi „Wnet i tak zginiemy w zupie”?

Słowa te wypowiada kapusta, która próbuje przerwać kłótnię pozostałych warzyw i uświadomić im bezsens sporu.

Jakim środkiem stylistycznym posłużył się Jan Brzechwa?

Najważniejszym środkiem stylistycznym jest personifikacja. Warzywa mówią, odczuwają emocje, kłócą się i zachowują tak jak ludzie.

Do czego można wykorzystać materiały?

Materiały sprawdzą się podczas zajęć o warzywach, jesieni, zdrowym odżywianiu i literaturze dziecięcej. Można z nich przygotować teatrzyk, kukiełki, opaski, zabawy językowe oraz dekorację sali.

Pobierz wiersz „Na straganie” i ilustracje warzyw

Zestaw jest gotowy do wydrukowania i wykorzystania podczas zajęć lub zabawy z dziećmi.

Na straganie do pobrania TUTAJ