Nowa podstawa programowa przedszkola 2026/2027 – dokumenty i materiały dla nauczycieli
Nowa podstawa programowa przedszkola – dokumenty, materiały i praktyczny niezbędnik nauczyciela
Co naprawdę zmienia się w przedszkolu od 1 września 2026 roku? Jakie dokumenty trzeba sprawdzić, czym są doświadczenia edukacyjne i jak przełożyć dziewięć nowych obszarów na codzienną pracę z dziećmi? W tym miejscu zbieram najważniejsze informacje, gotowe materiały oraz bezpłatne pomoce do druku.
Aktualizacja: 1 sierpnia 2026 r.
Od 1 września 2026 roku nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego obowiązuje wszystkie dzieci uczęszczające do przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego. Wprowadza dziewięć obszarów osiągnięć dziecka, kompetencje fundamentalne i przekrojowe, praktyczne doświadczenia edukacyjne oraz większy nacisk na sprawczość, samodzielność, zabawę, ruch, kontakt z przyrodą i higienę cyfrową.
Nie oznacza to jednak powstania nowej, obowiązkowej teczki pełnej tabel. Placówki muszą pracować na programie zgodnym z nową podstawą, prowadzić wymaganą dokumentację i obserwować rozwój dzieci, ale wiele dodatkowych planerów, trackerów i kart ma charakter pomocniczy.
Od kiedy obowiązuje nowa podstawa programowa przedszkola?
Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego zaczyna obowiązywać 1 września 2026 roku. W przedszkolach nie przewidziano stopniowego wdrażania zmian – od początku roku szkolnego 2026/2027 nowa podstawa obejmie wszystkie grupy wiekowe.
Inaczej wygląda sytuacja w szkole podstawowej. W roku szkolnym 2026/2027 nowa podstawa kształcenia ogólnego zostanie wprowadzona w klasach I i IV, a następnie będzie stopniowo obejmować kolejne roczniki.
Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej – Dz.U. 2026 poz. 378.
Co zmienia nowa podstawa programowa przedszkola 2026?
Największa zmiana nie polega na dodaniu kilku nowych tematów zajęć. Zmienia się przede wszystkim sposób patrzenia na edukację przedszkolną. Dziecko ma nie tylko słuchać i odtwarzać, ale przede wszystkim działać, wybierać, próbować, współpracować, zadawać pytania i szukać własnych rozwiązań.
Dziewięć obszarów
Dotychczasowe cztery obszary zastąpiono dziewięcioma bardziej szczegółowymi obszarami osiągnięć dziecka.
Sprawczość dziecka
Dzieci mają podejmować decyzje, proponować rozwiązania, planować działania i mieć realny wpływ na życie grupy.
Doświadczenia edukacyjne
W podstawie pojawiły się konkretne doświadczenia, które każde dziecko powinno zdobyć w przedszkolu.
Nauka przez działanie
Najważniejsze stają się zabawa, eksperymentowanie, konstruowanie, ruch, obserwacja i rozwiązywanie problemów.
Higiena cyfrowa
Urządzenia ekranowe mogą być używane przez nauczyciela tylko w niezbędnym zakresie i w celach dydaktycznych.
Przemyślana przestrzeń
Sala ma wspierać samodzielność, odpoczynek, twórczość, czytelnictwo, konstruowanie oraz odkrywanie przyrody.
Dziewięć obszarów osiągnięć dziecka
Osiągnięcia przewidziane na zakończenie wychowania przedszkolnego zostały uporządkowane w dziewięciu obszarach. Nie oznacza to podziału dnia na dziewięć osobnych „lekcji”. Obszary naturalnie się łączą – podczas budowania sklepu dzieci mogą jednocześnie liczyć, rozmawiać, negocjować zasady, posługiwać się pieniędzmi, planować przestrzeń i rozwiązywać problemy.
| Obszar | Czego dotyczy? | Przykłady działań |
|---|---|---|
| 1. Społeczny | Relacje, współpraca, wspólnota, tradycje, role społeczne i podstawy edukacji finansowej. | Głosowanie, dyżury, wspólne ustalanie zasad, zabawa w sklep, działania dla innych. |
| 2. Osobisty | Emocje, potrzeby, mocne strony, granice, samodzielność, wytrwałość i radzenie sobie ze stresem. | Karty emocji, planowanie działania, wybór aktywności, kącik wyciszenia, rozmowy o potrzebach. |
| 3. Językowy | Komunikacja, słuchanie, opowiadanie, krytyczna analiza informacji, przygotowanie do czytania i pisania. | Tworzenie historii, rozmowy, zabawy słowne, poszukiwanie odpowiedzi, próby pisania i czytania. |
| 4. Matematyczny | Rozwiązywanie problemów, liczenie, mierzenie, klasyfikowanie, geometria, czas i pieniądze. | Zakupy, pomiary sali, układanie wzorów, ważenie, sortowanie według kilku cech. |
| 5. Przyrodniczy | Obserwacja przyrody, eksperymentowanie, zależności w środowisku i odpowiedzialność ekologiczna. | Uprawa roślin, dziennik obserwacji, spacery badawcze, segregowanie odpadów. |
| 6. Techniczny | Materiały, konstrukcje, narzędzia, maszyny proste, obwody elektryczne i bezpieczeństwo. | Majsterkowanie, budowanie makiet, badanie właściwości materiałów, tworzenie konstrukcji. |
| 7. Cyfrowy | Urządzenia cyfrowe, instrukcje, higiena cyfrowa, bezpieczeństwo w Internecie i rozpoznawanie reklam. | Zabawy bez ekranów dotyczące danych prywatnych, reklam, instrukcji i bezpiecznych zachowań. |
| 8. Artystyczny | Odbieranie i tworzenie sztuki, muzyka, taniec, teatr, plastyka i swobodna ekspresja. | Improwizacje, teatrzyki, koncerty, galerie dziecięce, tworzenie własnych instrumentów. |
| 9. Ruchowy | Sprawność, koordynacja, samoobsługa, zdrowie, odpoczynek i bezpieczeństwo. | Gry terenowe, tory przeszkód, zabawy sensoryczne, ćwiczenia dłoni i aktywność na zewnątrz. |
Kompetencje fundamentalne, przekrojowe i sprawczość
Cztery kompetencje fundamentalne
- językowe
- matematyczne
- cyfrowe
- ruchowe
Stanowią one podstawę dalszego uczenia się i codziennego funkcjonowania. Nie rozwija się ich wyłącznie podczas zaplanowanych zajęć. Dziecko ćwiczy język podczas rozmowy, matematykę przy nakrywaniu do stołu, sprawność ruchową podczas ubierania się, a kompetencje cyfrowe również wtedy, gdy bez używania ekranu uczy się chronić swoje dane.
Siedem kompetencji przekrojowych
- rozwiązywanie problemów
- krytyczne myślenie
- kreatywne myślenie
- współpraca
- dbanie o innych
- kierowanie sobą
- dbanie o siebie
Co oznacza sprawczość dziecka?
Sprawczość to zdolność podejmowania samodzielnych działań, które mają wpływ na dziecko i jego otoczenie, oraz stopniowe branie odpowiedzialności za ich skutki. W przedszkolu nie oznacza to, że dziecko decyduje o wszystkim. Oznacza natomiast, że ma przestrzeń do wybierania, proponowania, próbowania i wyciągania wniosków.
Jak rozwijać sprawczość?
- Pozwalać dzieciom proponować aktywności.
- Wspólnie ustalać zasady grupy.
- Dawać wybór materiałów i sposobu wykonania.
- Organizować głosowania i narady.
- Pozwalać poprawiać własne rozwiązania.
- Rozmawiać o efektach i wnioskach.
Materiały wspierające sprawczość
Pomocne mogą być tablice obowiązków, wspólnie tworzony kodeks, plany dnia, plansze wyboru i materiały zachęcające dzieci do przejmowania odpowiedzialności za przestrzeń.
Zobacz: dyżurnych w przedszkolu do druku oraz kodeks grupy „Nasze zasady”.
Doświadczenia edukacyjne w nowej podstawie
 |
| Do pobrania poniżej |
Doświadczenia edukacyjne to praktyczne działania, które wspierają rozwój osobisty, społeczny, psychiczny i fizyczny dziecka. Mają wzmacniać komunikację, współpracę, samodzielność i poczucie sprawczości.
Doświadczenia realizowane co najmniej raz w roku szkolnym
- Dziecko jest odbiorcą sztuki – uczestniczy w koncercie, przedstawieniu lub odwiedza muzeum albo teatr.
- Prowadzi i ilustruje obserwacje przyrody.
- Wspólnie z grupą wysiewa i uprawia warzywa, zioła lub kwiaty.
- Współuczestniczy w przygotowaniu wspólnego wyjścia i bierze w nim udział.
- Pełni uzgodnioną rolę podczas przygotowania występu lub spotkania społeczności lokalnej.
- Uczestniczy w wydarzeniu promującym zdrowy styl życia.
- Wspólnie z grupą prezentuje wiedzę lub efekty działań, np. poprzez wystawę, plakat albo kronikę.
Doświadczenia realizowane przynajmniej raz podczas edukacji przedszkolnej
- Przez minimum dziesięć kolejnych dni dziecko tworzy własne zabawki z różnych materiałów, w tym materiałów z odzysku, zamiast korzystać z tradycyjnych zabawek.
- Wspólnie z grupą przygotowuje makietę wybranej przestrzeni, np. najbliższej okolicy lub miasta przyszłości.
- Planuje i podejmuje działanie na rzecz innych osób.
- Wspólnie z grupą planuje i wykonuje zakupy w sklepie.
Podstawa nie wprowadza jednego urzędowego wzoru takiego rejestru. Pomocniczy tracker może jednak ułatwić zespołowi planowanie i sprawdzenie, czy każde dziecko miało możliwość uczestniczenia w wymaganych działaniach.
Jak nowa podstawa wpływa na codzienną organizację pracy?
Zabawa i nauka przez działanie
Program wychowania przedszkolnego jest realizowany przez cały czas pobytu dziecka w placówce: podczas zabawy, posiłków, odpoczynku, spaceru, przygotowania do wyjścia i porządkowania sali. Drukowane pomoce mają wspierać utrwalanie wiedzy, ale nie powinny zastępować realnego działania.
Codzienny pobyt na świeżym powietrzu
Dzieci powinny codziennie uczestniczyć w zajęciach na świeżym powietrzu, a przynajmniej raz w tygodniu przebywać poza budynkiem przedszkola dłużej niż godzinę. Wyjątkiem są dni z alertami Rządowego Centrum Bezpieczeństwa lub szczególnie niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi.
Ograniczenie urządzeń ekranowych
Dzieci nie powinny samodzielnie i indywidualnie korzystać w przedszkolu z urządzeń ekranowych. Wyjątkiem są racjonalne usprawnienia dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Nauczyciel może używać urządzeń do celów dydaktycznych, ale tylko w niezbędnym zakresie i z zachowaniem zasad higieny cyfrowej.
Rytm dnia
Powtarzalny rytm dnia wspiera poczucie bezpieczeństwa, orientację w czasie, samodzielność i stopniowe przejmowanie odpowiedzialności. Obrazkowy plan pomaga dzieciom sprawdzić, co wydarzy się za chwilę i przygotować się na zmianę aktywności.
Plan dnia w przedszkolu – obrazkowe plansze PDF Gotowy zestaw do oznaczenia codziennych aktywności, odpoczynku, posiłków i zajęć.Strefy aktywności w przedszkolu
Nowa podstawa wskazuje na organizowanie z dziećmi stałych i czasowych stref aktywności. Nie narzuca identycznego układu każdej sali, ale proponuje pięć stref stałych:
- Strefę czytania.
- Strefę budowania i konstruowania.
- Strefę działań artystycznych.
- Strefę odpoczynku i wyciszenia.
- Strefę odkrywania świata nauki i przyrody.
Jakie dokumenty powinien przygotować nauczyciel przedszkola?
Nowa podstawa nie oznacza automatycznie, że każdy nauczyciel musi samodzielnie stworzyć nowy program i kilkanaście dodatkowych dokumentów. Wiele zależy od organizacji pracy placówki, stosowanego programu oraz wewnętrznych ustaleń dyrektora i rady pedagogicznej.
| Dokument | Status | Co warto sprawdzić? |
|---|---|---|
| Program wychowania przedszkolnego | Musi być zgodny z nową podstawą. | Dziewięć obszarów, kompetencje, sprawczość, doświadczenia edukacyjne, warunki realizacji i obserwacja. |
| Dziennik zajęć przedszkola | Dokumentacja obowiązkowa. | Tematy zajęć, obecność dzieci, godziny przyprowadzania i odbierania oraz pozostałe wymagane dane. |
| Obserwacja pedagogiczna | Element pracy nauczyciela. | Obserwowanie dziecka w różnych sytuacjach, jego mocnych stron, potrzeb, relacji, samodzielności i postępów. |
| Diagnoza dojrzałości szkolnej | Dotyczy dzieci rozpoczynających naukę w szkole. | Wnioski z obserwacji oraz zakres potrzebnego wsparcia. |
| Dokumentacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej | Jeżeli dziecko jest nią objęte. | Program pracy, przebieg zajęć, postępy i wnioski do dalszych działań. |
| Roczny, miesięczny lub tygodniowy plan pracy | Dokument roboczy zależny od organizacji placówki. | Powinien uwzględniać działanie, zabawę, pobyt na zewnątrz, wybory dzieci i doświadczenia edukacyjne. |
| Tracker doświadczeń edukacyjnych | Materiał pomocniczy. | Pomaga zaplanować siedem doświadczeń corocznych i cztery realizowane w toku całej edukacji. |
| Portfolio lub kronika projektów | Materiał pomocniczy. | Może służyć dzieciom do prezentowania działań i refleksji, nie musi być teczką tworzoną na potrzeby kontroli. |
Niezbędnik nauczyciela 2026/2027 – materiały do pobrania
Poniżej znajdziesz materiały, które pomagają organizować przestrzeń, rytm dnia, współpracę i codzienne działania dzieci. Ten dział będzie regularnie uzupełniany o kolejne dokumenty oraz pomoce związane z nową podstawą.
Jak przygotować się do nowej podstawy przed 1 września?
- Zapoznaj się z aktualną treścią podstawy, szczególnie z dziewięcioma obszarami, doświadczeniami edukacyjnymi oraz warunkami realizacji.
- Sprawdź program wychowania przedszkolnego i upewnij się, że został dostosowany do nowych przepisów.
- Przeanalizuj dotychczasowe narzędzia obserwacji pod kątem kompetencji osobistych, społecznych, sprawczości, dobrostanu i nowych obszarów.
- Przyjrzyj się rytmowi dnia – ilości zabawy swobodnej, ruchu, odpoczynku, działań praktycznych oraz czasu spędzanego na zewnątrz.
- Sprawdź wykorzystanie ekranów i usuń aktywności, w których urządzenie służy jedynie jako wypełniacz czasu.
- Przeanalizuj przestrzeń sali, dostępność materiałów, możliwość wyciszenia, konstruowania, tworzenia i prowadzenia obserwacji.
- Zaplanuj doświadczenia edukacyjne, ale pozostaw dzieciom możliwość podejmowania decyzji i wpływania na ich przebieg.
- Przygotuj informację dla rodziców dotyczącą najważniejszych zmian, higieny cyfrowej, samodzielności i aktywności na świeżym powietrzu. POBIERZ ULOTKĘ DLA RODZICÓW
Nowa podstawa programowa przedszkola – pytania i odpowiedzi
Kiedy wchodzi nowa podstawa programowa przedszkola?
Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego zaczyna obowiązywać 1 września 2026 roku, czyli od roku szkolnego 2026/2027.
Czy nowa podstawa obejmuje wszystkie grupy przedszkolne?
Tak. Od 1 września 2026 roku obejmuje wszystkie dzieci w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego.
Czy nauczyciel musi napisać nowy program wychowania przedszkolnego?
Nie zawsze musi pisać program samodzielnie od początku. Placówka musi jednak korzystać z programu zgodnego z nową podstawą. Dotychczasowy program może wymagać aktualizacji albo zastąpienia nowym.
Czy strefy aktywności są obowiązkowe?
Podstawa wskazuje, że organizowanie z dziećmi stałych i czasowych stref jest zalecane. Proponuje pięć stref stałych, ale nie narzuca identycznego wyglądu, rozmiaru ani wyposażenia każdej sali.
Czy trzeba prowadzić osobną dokumentację doświadczeń edukacyjnych?
Podstawa nie określa jednego obowiązkowego wzoru takiego dokumentu. Tracker lub karta projektu mogą być pomocne w planowaniu, ale nie są nowym urzędowym formularzem.
Czy w przedszkolu można używać tablicy multimedialnej?
Nauczyciel może korzystać z urządzeń ekranowych w niezbędnym zakresie i w celach dydaktycznych. Dzieci co do zasady nie powinny korzystać z nich samodzielnie i indywidualnie, z wyjątkiem racjonalnych usprawnień dla dzieci ze specjalnymi potrzebami.
Jak często dzieci powinny wychodzić na świeże powietrze?
Zajęcia na świeżym powietrzu powinny odbywać się codziennie. Co najmniej raz w tygodniu pobyt poza budynkiem powinien trwać dłużej niż godzinę, z wyjątkiem dni z alertami RCB lub szczególnie niekorzystnymi warunkami.
Czy nowa podstawa zabrania korzystania z kart pracy?
Nie zabrania ich całkowicie, ale wskazuje, że pomoce drukowane powinny mieć charakter uzupełniający. Podstawą uczenia się dziecka pozostają zabawa, osobiste działanie, ruch, manipulowanie przedmiotami, obserwacja i eksperymentowanie.
Czy dziewięć obszarów trzeba realizować osobno?
Nie. Obszary przenikają się w codziennych sytuacjach. Jedna aktywność może jednocześnie rozwijać kompetencje społeczne, językowe, matematyczne, techniczne i osobiste.
Oficjalne źródła
Artykuł będzie uzupełniany o kolejne dokumenty, projekty i materiały do druku zgodne z nową podstawą programową przedszkola 2026/2027.
Dziękuję za wszystkie informacje od lat korzystam z Waszych pomocy za które ogromnie dziękuję!
OdpowiedzUsuń